سفر نخست‌وزیر عراق به دمشق؛ از احتیاط امنیتی تا مسیر نفتی کرکوک ـ بانیاس
وقتی نخست‌وزیر عراق اواخر هفته گذشته به دمشق رفت، پیامش فقط دیپلماتیک نبود؛ محور مذاکره، امنیت مرزها و حتی مسیر نفت عراق از طریق سوریه بود. اما چرا بغداد این‌قدر حساب‌شده پیش می‌رود و چه چیزهایی هنوز مبهم مانده؟
به گزارش انرژی خبر؛ علی فالح الزیدی اواخر هفته گذشته به دمشق رفت؛ سفری که دیدار رسمی نخست‌وزیر عراق با احمد الشرع را در پی تحولات دسامبر ۲۰۲۴ ممکن کرد. در این رفت‌وآمد، بغداد تلاش دارد روابط را از رایزنی‌های موردی به همکاری سازمان‌یافته نزدیک کند؛ با این حال، گفته می‌شود هنوز «اعتماد کامل» جایگزین محاسبه‌گری نشده است.
امنیت مرز؛ شرط اصلی ادامه مسیر همکاری
بخش زیادی از دستاورد این سفر، تبدیل امنیت مرزی از موضوع حاشیه‌ای به محور توافق‌هاست. عراق و سوریه روی هماهنگی برای کنترل مرز، تبادل اطلاعات و مقابله با تهدیداتی مثل فعالیت گروه‌های افراطی و جرائم سازمان‌یافته تأکید کرده‌اند.
طبق متن خبر، توافق‌ها فقط روی کاغذ نمی‌ماند اگر به اجرا برسد:
- تقویت هماهنگی مرزی و تبادل اطلاعات امنیتی
- اعزام هیات امنیتی بلندپایه عراقی به سوریه با حضور نهادهای مرتبط
- تعریف سازوکار مشترک برای پرونده زندانیان داعش و رسیدگی قضایی
- پیگیری کنترل واقعی گذرگاه‌ها و نقاط پرریسک، نه صرفاً اعلام امن بودن مرزها
در همین زمینه، پرونده زندانیان داعش و اختلاف درباره اتباع منتقل‌شده، هنوز یک گره حل‌نشده است؛ چون دمشق پذیرش مسئولیت را می‌خواهد و بغداد از بازگرداندن شتاب‌زده برای جلوگیری از بازتولید شبکه‌های افراطی نگران است.
خط لوله کرکوک ـ بانیاس؛ دنبال کردن تنوع صادرات یا یک پروژه پرریسک؟
بخش اقتصادی سفر، احیای خط لوله کرکوک ـ بانیاس و انتقال نفت عراق از طریق خاک سوریه تا سواحل مدیترانه است. ظرفیت هدف‌گذاری‌شده تا دو میلیون بشکه در روز مطرح شده، اما خبر تأکید می‌کند جزئیات فنی، منابع مالی و زمان‌بندی اجرای پروژه هنوز مشخص نیست.
این طرح از نگاه کارشناسی خبر، فقط «بازسازی یک مسیر قدیمی» نیست؛ قرار است یک کریدور گسترده‌تر انتقال انرژی شکل بگیرد و شبکه جدیدی برای اتصال میادین عراق به بندر بانیاس ایجاد شود.
با این حال، سرعت و امکان عملیاتی شدن آن قطعی نیست چون:
- زیرساخت تاریخی ممکن است نیاز به بازسازی گسترده داشته باشد
- امنیت مسیر در خاک سوریه، هزینه عبور و تضمین‌های حقوقی تعیین‌کننده‌اند
- حتی اگر ظرفیت اعلام‌شده محقق شود، جایگزین کامل تنگه هرمز معرفی نمی‌شود و بیشتر کارکردش تنوع و تاب‌آوری صادراتی است
چرا بغداد به دمشق «مرحله‌ای» نزدیک می‌شود؟ پاسخ داخلی و منطقه‌ای
خبر می‌گوید عراق در ماه‌های پس از تغییرات سوریه، با احتیاط حرکت کرده و نگرانی‌ها بیشتر درباره امنیت مرزها، احتمال بازگشت ناامنی و ابهام درباره جهت‌گیری سیاست خارجی دمشق بوده است؛ اما هزینه‌زا بودن این وضعیت، بغداد را به سمت تعامل محاسبه‌شده سوق داده است.
هم‌زمان، داخل عراق هم بی‌دست‌انداز نیست. بخشی از جریان‌های سیاسی نسبت به سوابق احمد الشرع و پیامدهای این نزدیکی واکنش‌های متفاوتی نشان داده‌اند؛ به همین دلیل، گفته می‌شود دولت برای پیشبرد سیاستش باید رابطه دولت و دولت را از اختلافات ایدئولوژیک و تاریخی جدا نگه دارد و توافق‌های امنیتی و اقتصادی را شفاف و قابل پیگیری ارائه کند.
در نگاه خبر، پیامد اصلی برای منطقه هم «همکاری موضوع‌محور» است، نه لزوماً شکل‌گیری یک ائتلاف سیاسی جدید؛ یعنی بغداد و دمشق در حوزه‌هایی که منافع مشترک دارند پیش می‌روند، اما استقلال تصمیم‌گیری را حفظ می‌کنند.
در حال بارگذاری نظرات...