بنزین ارزان چگونه توسعه را به «تله رفاه» کشاند؟

به گزارش انرژی خبر؛ بنزین ارزان در ایران، برخلاف این تصور که می‌تواند تورم را مهار کند، در عمل نتوانسته به کاهش تورم منجر شود. این گزارش نشان می‌دهد که ادامه قیمت یارانه‌ای سوخت، فقط بر شاخص‌های اقتصادی اثر نگذاشته، بلکه مسیر توسعه را هم دگرگون کرده است.

مجلس هفتم شورای اسلامی در سال ۱۳۸۴ با هدف مقابله سیاسی با دولت مستقر، یعنی دولت اصلاحات، طرحی را با عنوان «طرح تثبیت قیمت‌ها» تصویب کرد و دولت را موظف ساخت از افزایش بهای کالاها و خدمات دولتی خودداری کند تا تورم در ایران کاهش یابد.

در آن زمان، نرخ تورم ۱۰.۴ درصد بود، اما در دو دههٔ بعد این نرخ به کانال‌های بالاتر رسید و اکنون نیز با ۶۰ درصد مواجه است. در همین دورهٔ بیست‌ساله، بنزین سهمیه‌بندی شد و قیمت آن همچنان یارانه‌ای ماند، اما کنار گذاشتن بنزین از چرخهٔ تصمیم‌گیری اقتصادی به مهار تورم در ایران منتهی نشد.

از سوی دیگر، ارزان‌بودن سوخت به‌طور کلی و بنزین به‌طور خاص باعث شده تحقیق و توسعه برای تولید کالای کم‌مصرف، به‌ویژه خودرو کم‌مصرف، در ایران صرفه و توجیه اقتصادی نداشته باشد.

در این وضعیت، سوخت ارزان با هدف ایجاد رضایت زودگذر در افکار عمومی همچنان تخصیص می‌یابد. این در حالی است که نفت و گاز از منظر توسعهٔ پایدار، منبع درآمد روزمره نیستند و باید به سرمایهٔ مولد، یعنی فناوری، زیرساخت و آموزش، تبدیل شوند.

با این حال، سیاست جاری عملاً انتقال ثروت از آینده به حال است. در ادبیات سیاسی، چنین وضعیتی را «تله رفاه» نامیده‌اند.

توزیع انرژی یارانه‌ای در ظاهر یک سیاست حمایتی است، اما در باطن بزرگ‌ترین عملیات انتقال ثروت از نسل‌های آینده به نسل حاضر به‌شمار می‌رود. این روند مسیر توسعهٔ پایدار را به سوی مصرف‌گرایی ناپایدار تغییر می‌دهد.

مشروح گزارش را اینجا بخوانید.

223223