نوسانات قیمت نفت و تأثیر تنگه هرمز بر بازار جهانی

به گزارش انرژی خبر؛ نوسانات قیمت نفت به ۸۸ دلار افزایش یافته و این موضوع بار دیگر تنگه هرمز را به کانون نگرانی‌ها تبدیل کرده است. آینده قیمت‌ها به سرنوشت کشتیرانی و مذاکرات حول بازگشایی این تنگه وابسته است.

بازار جهانی نفت به دوره‌ای جدید از نوسانات وارد شده است. امید به بازگشایی تنگه هرمز که در هفته گذشته تأثیر کاهشی بر قیمت‌ها داشت، اکنون به نگرانی درباره اختلالات طولانی‌مدت در یکی از مسیرهای حیاتی انرژی جهان تبدیل شده است. قیمت نفت برنت که در ۱۲ مرداد به ۷۹ دلار کاهش یافته بود، با انتشار خبرهایی درباره محدودیت‌های تردد کشتی‌ها و شروط ایران برای بازگشایی هرمز، مجدداً به سمت صعود حرکت کرده و به ۸۸ دلار رسیده است. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت نیز به ۸۲ دلار رسیده است.

قدس آنلاین گزارش داده است که عامل اصلی تأثیرگذار بر بازار در حال حاضر خود قیمت نفت نیست، بلکه حق بیمه ریسک ناشی از احتمال تداوم اختلالات در عرضه است. تنگه هرمز پیش از آغاز درگیری‌ها، محل عبور حدود یک‌پنجم محموله‌های نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود و کاهش تردد کشتی‌ها در این منطقه، نگرانی‌ها درباره انتقال منظم انرژی از خلیج فارس را افزایش داده است. آمارهای کشتیرانی نشان می‌دهد که فاصله قابل‌توجهی میان حجم تردد فعلی و شرایط عادی وجود دارد و این موضوع باعث شده تا هر خبر سیاسی درباره آینده هرمز به سرعت بر نمودار قیمت نفت تأثیر بگذارد.

موضع ایران در خصوص بازگشایی تنگه هرمز اکنون به یکی از متغیرهای کلیدی در تعیین قیمت تبدیل شده است. تأکید تهران بر ضرورت دستیابی به تفاهم برای تأمین ایمنی کشتیرانی و شروط مطرح شده برای بازگشایی، این نگرانی را ایجاد کرده که بازگشت ترافیک دریایی به شرایط عادی در کوتاه‌مدت قطعی نیست. از سوی دیگر، نبود توافق روشن میان طرف‌های درگیر، باعث شده تا معامله‌گران از کاهش سریع قیمت نفت پس از هر خبر مثبت نیز اطمینان نداشته باشند.

این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر توافقی برای عبور ایمن کشتی‌ها حاصل شود، بازار احتمالاً به سرعت به شرایط پیش از بحران بازنخواهد گشت. تجارب اخیر نشان داده است که هر توافقی ممکن است شکننده باشد و این مسئله می‌تواند بخشی از حق بیمه ریسک را در قیمت نفت حفظ کند. به عبارت دیگر، بازگشایی هرمز لزوماً به معنای کاهش فوری قیمت نفت نیست و تداوم محدودیت‌ها نیز به معنای جهش بی‌پایان قیمت نخواهد بود.

علاوه بر این، بازار نفت تنها با ریسک هرمز مواجه نیست. تشدید درگیری‌ها در مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ، نگرانی‌ها درباره امنیت باب‌المندب و حمله به زیرساخت‌های انرژی روسیه، مجموعه‌ای از ریسک‌های هم‌زمان را به بازار تحمیل کرده‌اند. در شرایطی که چند مسیر مهم انتقال انرژی و چند مرکز تولید یا پالایشگاهی هم‌زمان در معرض تنش قرار می‌گیرند، حساسیت بازار نسبت به کوچک‌ترین اختلال در عرضه افزایش می‌یابد.

با این حال، عواملی نیز وجود دارند که می‌توانند مانع از تبدیل جهش فعلی به یک روند صعودی پایدار شوند. تقاضای جهانی نفت، وضعیت اقتصادی آمریکا و مسیر نرخ بهره فدرال رزرو همچنان از متغیرهای مهم به شمار می‌آیند. نرخ بهره بالا می‌تواند رشد اقتصادی و در نتیجه تقاضا برای سوخت را کاهش دهد. بنابراین حتی در صورت بالا ماندن ریسک‌های ژئوپلیتیک، ضعف تقاضای جهانی می‌تواند سقفی برای رشد قیمت‌ها ایجاد کند.

به همین دلیل پیش‌بینی مؤسسات مالی نیز بیش از گذشته به سناریوهای سیاسی وابسته است. گلدمن ساکس محدوده ۸۰ تا ۹۰ دلار را برای نفت برنت در شرایط کنونی محتمل دانسته و در سناریوی تداوم بسته ماندن هرمز، احتمال رسیدن قیمت به ۱۲۰ دلار را مطرح کرده است. سیتی نیز با وجود امید به حل‌وفصل بحران، پیش‌بینی خود از قیمت برنت در سه‌ماهه سوم را از ۷۵ به ۸۰ دلار افزایش داده و برای سه‌ماهه چهارم رقم ۷۰ دلار و برای سال آینده میانگین ۶۵ دلار را در نظر گرفته است.

اختلاف قابل توجه میان سناریوهای ۶۵، ۸۰، ۹۰ و حتی ۱۲۰ دلار، نشان‌دهنده این است که بازار نفت در حال حاضر با یک بازار چندسناریویی مواجه است. اگر توافقی پایدار برای عبور ایمن کشتی‌ها حاصل شود و جریان صادرات و حمل‌ونقل به حالت عادی بازگردد، بخش عمده‌ای از حق بیمه ریسک از قیمت نفت حذف خواهد شد و احتمال بازگشت برنت به محدوده‌های پایین‌تر وجود دارد. اما اگر مذاکرات به طول بینجامد و تردد از هرمز همچنان در سطح بسیار پایین باقی بماند، بازار ناگزیر خواهد بود که کمبود عرضه و هزینه بالاتر حمل‌ونقل و بیمه را در قیمت‌ها لحاظ کند.

مرز ۹۰ دلار می‌تواند نخستین آزمون مهم بازار باشد. عبور پایدار برنت از این سطح، در صورت همراه شدن با کاهش بیشتر تردد در هرمز یا گسترش درگیری‌های منطقه‌ای، می‌تواند انتظارات صعودی جدیدی ایجاد کند. در مقابل، دستیابی به توافق عملی و قابل اتکا برای بازگشت کشتیرانی، ممکن است همان‌طور که رشد قیمت را متوقف کرده، بخش مهمی از افزایش اخیر را نیز پس بگیرد.

بنابراین چشم‌انداز نفت در روزهای آینده بیش از آنکه تابع یک روند تکنیکال یا حتی توازن معمول عرضه و تقاضا باشد، به سرنوشت تنگه هرمز وابسته است. بازار اکنون میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است: از یک سو احتمال عادی شدن شرایط و بازگشت نفت به مسیر نزولی، و از سوی دیگر خطر طولانی شدن بحران و جهش دوباره قیمت‌ها. تا زمانی که تکلیف این دو سناریو روشن نشود، نفت احتمالاً در محدوده‌ای پرنوسان باقی می‌ماند و هر خبر از مذاکرات، تردد کشتی‌ها یا تشدید درگیری‌ها می‌تواند قیمت هر بشکه را در چند ساعت جابه‌جا کند.