پتانسیل انرژی خورشیدی ایران و نقطه طلایی توسعه آن

به گزارش انرژی خبر؛ دولت چهاردهم به دنبال توسعه نیروگاه‌های خورشیدی به عنوان یکی از راهکارهای کاهش ناترازی انرژی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که افزایش ظرفیت تولید برق تا حدود ۲۰ گیگاوات می‌تواند بیشترین تاثیر را بر کاهش ناترازی برق داشته باشد.

ایران از لحاظ منابع تجدیدپذیر، به ویژه انرژی خورشیدی و بادی، پتانسیل بالایی دارد. برآوردها نشان می‌دهد که ظرفیت توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در کشور حدود ۱۲۴ هزار مگاوات است که از این میزان، ۷۱ هزار مگاوات مربوط به انرژی خورشیدی و ۴۹ هزار مگاوات به انرژی بادی اختصاص دارد.

این ظرفیت، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را به یکی از گزینه‌های اصلی در افزایش امنیت انرژی و کاهش ناترازی برق تبدیل می‌کند. به همین دلیل، توسعه این نیروگاه‌ها در برنامه هفتم گنجانده شده و در دستور کار دولت قرار دارد.

بر اساس ماده ۴۲ قانون برنامه هفتم، هدف‌گذاری دستیابی به ظرفیت ۱۲ هزار مگاوات برق تجدیدپذیر تا سال ۱۴۰۷ صورت گرفته است. با این حال، تا پایان سال ۱۴۰۳ تنها ۱.۶ هزار مگاوات از این هدف محقق شده بود. از آغاز فعالیت دولت کنونی، حدود ۴۵۰۰ مگاوات ظرفیت جدید به شبکه برق افزوده شده و ظرفیت کل نیروگاه‌های تجدیدپذیر به ۵۸۰۰ مگاوات رسیده است.

توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و بادی به پتانسیل منابع طبیعی محدود نمی‌شود. ماهیت متناوب این منابع ممکن است باعث کاهش اثر بخشی توسعه شود. بنابراین، تعیین ظرفیت بهینه توسعه انرژی خورشیدی متناسب با شرایط شبکه برق کشور ضروری است.

مطالعات نشان می‌دهد که شبکه سراسری ایران قادر به پذیرش ۲۰ گیگاوات ظرفیت خورشیدی در شرایط ایده‌آل است. در این محدوده، انرژی پاک می‌تواند بدون نیاز به تغییرات ساختاری در زیرساخت‌ها، تاثیر زیادی بر کاهش خاموشی‌ها داشته باشد.

با توسعه این ظرفیت، و در صورت مدیریت صحیح نیروگاه‌های برق‌آبی، می‌توان ساعات خاموشی را از ۱۸۶۴ ساعت به ۴۷ ساعت کاهش داد. این بدان معناست که سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های خورشیدی تا سقف ۲۰ گیگاوات، تصمیمی اقتصادی و موثر برای نجات شبکه برق در افق کوتاه‌مدت است.

ایران یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های برق در خاورمیانه را دارد که عمدتاً از نیروگاه‌های گازی و سیکل ترکیبی تامین می‌شود. با این حال، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر همچون خورشیدی و بادی بسیار ناچیز است. در سال ۱۴۰۴، تولید برق از منابع تجدیدپذیر به ۳۷۷۷ گیگاوات‌ساعت رسید که در مقایسه با کشورهای پیشرفته بسیار پایین است.

آژانس بین‌المللی انرژی بر این باور است که نمی‌توان به یکباره سبد انرژی کشورها را به سمت تجدیدپذیرها سوق داد و باید به تدریج به این سمت حرکت کرد.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که باید در کنار توسعه ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر، به زیرساخت‌هایی چون ذخیره‌سازهای انرژی نیز توجه شود تا بهره‌وری افزایش یابد. با توجه به روند جهانی گذار به انرژی‌های پاک، انرژی‌های تجدیدپذیر نقش حیاتی در آینده شبکه برق ایفا خواهند کرد. به همین دلیل، اهمیت تنوع بخشی به سبد تولید برق در ایران بیشتر شده است.

تحقیقات نشان می‌دهد که ایران در حال حاضر در فاز نخست توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر قرار دارد. با توجه به وضعیت موجود، تا ۲۱.۴ هزار مگاوات ظرفیت بدون تغییر خاصی در شبکه برق قابل دستیابی است. توسعه بیشتر نیازمند اصلاحات و بهبود در مدیریت و بهره‌برداری از شبکه است.

در نهایت، به نظر می‌رسد که توسعه ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی تا ۲۰ گیگاوات می‌تواند با ساختار فعلی شبکه برق ایران امکان‌پذیر باشد و به کاهش ناترازی انرژی کمک کند.