بررسی عمیق بحران بنزین در ایران: چالش‌های تاریخی و جدید

به گزارش انرژی خبر؛ بحران بنزین در ایران فراتر از یک مشکل نوظهور بوده و ریشه‌های آن به دوران پیش از انقلاب اسلامی باز می‌گردد. برای مدیریت صحیح این بحران، ترکیب مناسبی از سیاست‌های قیمتی و غیرقیمتی ضروری است.

نصرت‌الله سیفی، مدیرعامل پیشین سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت، در گفتگویی با خبرنگار اقتصادی به تحلیل ریشه‌های تاریخی و چالش‌های ساختاری بحران بنزین پرداخت و تصریح کرد که این مشکل به تاریخچه‌ای طولانی مرتبط است.

وی با اشاره به وضعیت کنونی بازار سوخت، بیان کرد که بنزین همواره یکی از مسایل حساس در کشور بوده است. افزایش قیمت بنزین در سال ۱۳۴۳ و عواقب آن، نظیر ترور حسنعلی منصور، نمونه‌ای از بحران‌های ناشی از تغییرات قیمتی سوخت بود. سیفی همچنین به این نکته اشاره کرد که پرداخت یارانه سوخت از بودجه عمومی انجام می‌شود که این امر به چالش‌های جدی برای دولت‌ها منجر گردیده است.

پس از انقلاب، به‌دلیل در دسترس بودن نفت، قیمت‌ها به طور غیررسمی پایین نگه داشته شد و این وضعیت تا افزایش تعداد خودروها و رشد رفاه ادامه یافت. سیفی اظهار داشت که در اوایل دهه ۸۰، تولید و مصرف بنزین به تعادل رسید و از آن زمان دولت‌ها به بهینه‌سازی مصرف سوخت روی آوردند، که یکی از روش‌های آن، طرح سی‌ان‌جی بود.

وی همچنین به تداوم کمبود سوخت در ۲۵ سال اخیر اشاره کرد و گفت: با وجود واردات بنزین و اجرای طرح ملی کارت سوخت، مصرف سوخت تحت تأثیر افزایش نرخ ارز و تورم همچنان در حال افزایش است. آمارها نشان می‌دهد که میانگین مصرف روزانه بنزین در ایران ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که تولید تنها ۱۲۰ میلیون لیتر می‌باشد.

سیفی به سیاست‌های دولت‌ها برای مدیریت مصرف سوخت اشاره و آنها را بر اساس سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری دانست. او گفت که در طول ۲۵ سال، هر دو رویکرد قیمتی و غیرقیمتی به کار گرفته شده است، اما این اقدامات کافی نبوده و نیاز به اجرای همزمان این سیاست‌ها احساس می‌شود.

این تحلیلگر حوزه انرژی، اجرای طرح سهمیه‌بندی و کارت سوخت را موفق ارزیابی کرد و گفت که این طرح از سال ۱۳۸۰ آغاز شد و به قانون هدفمندسازی یارانه‌ها تبدیل گردید. همچنین، او به ضعف‌های ساختاری و سازماندهی در وزارت نفت و نیرو اشاره کرد و افزود: تجمیع سازمان‌ها و قرار گرفتن آنها زیر نظر رئیس‌جمهور می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند.