دستگاه قضا ورود کرد؛ آیا پسماندهای سمی پتروشیمی کردستان تهدید کننده‌ی سلامت مردم سنندج است؟

به گزارش انرژی خبر؛ بابک قنبری-  چندی پیش در جلسه‌ی کمیته‌ی مدیریت بحران فرمانداری شهرستان سنندج، «دکتر غریب سجادی» در بیانات خود پرده از تخلفات گسترده‌ای برداشت که مستقیما بر زندگی مردم اثرگذار بودند. 

فرماندار سنندج در این جلسه صراحتا بر تخلف بزرگ «شرکت پتروشیمی کردستان» در دفع غیر اصولی پسماندهای سمی این شرکت و آلوده شدن آب «سد ژاوه» با مواد سمی شرکت پتروشیمی کردستان اشاره کرد و خواستار ورود دستگاه‌های ذیربط به این مسیله‌ی مهم شد. 

فرماندار سنندج در این جلسه قاطعانه اعلام کرد که شرکت پتروشیمی کردستان غیر از آلودگی هوا و ورود فاضلاب و پسماندهای سمی به آب‌های زیر زمینی هیچ دستاوردی برای این استان نداشته و این شرکت حتی یک ریال نیز برای انجام مسوولیت‌های اجتماعی و جبران آسیب‌های زیست محیطی هزینه نکرده‌ است. 

صحبت‌های فرماندار سنندج در آن مقطع زمانی بهانه‌ای شد که برخی رسانه‌ها بصورت محدود به این موضوع بپردازند و حتی نماینده‌ی ادوار مجلس، «دکتر جلال جلالی‌زاده» در اظهار نظر تندی اعلام کرد که؛ «اگر می دانستم درآمد این پتروشیمی برای غیربومی‌ها و مشتی از افرادی است که می‌شناسم هیچ وقت در مجلس ششم راه اندازی آنرا پیگیری نمی‌کردم» 

و در نهایت با پیگیری فرمانداری سنندج، «کژال حبیب‌زاده» معاون اداره‌ی کل محیط زیست استان کردستان از ارجاع پرونده‌ی شرکت پتروشیمی به دلیل مدیریت نکردن فاضلاب و پسماندهای سمی خود به مراجع قضایی خبر داد.

▪️پتروشیمی کردستان چرا برای مردم سنندج تهدید محسوب می‌شود؟ 

در سال ۱۳۹۶ «شرکت پتروشیمی کردستان» در زیر مجموعه‌ی «هلدینگ پتروشیمی باختر» در روستای سرنجیانه‌ی سنندج و در قالب کنسرسیوم و با محوریت و مشارکت بانک‌های عامل ملت، ملی، سپه، صادرات و تجارت به بهره‌برداری رسید.
خوراک این پتروشیمی از شاهرگ «خط لوله‌ی اتیلن غرب» تامین شده و محصول پراستفاده‌ی «پلی‌اتیلن سبک» یا همان LDPE که در زندگی مردم کاربرد فراوان دارد، در این شرکت تولید می‌شود. 

«پلی‌اتیلن سبک» در واقع یک ترموپلاستیک سبک وزن و بادوام است که به عنوان یکی از پرمصرف‌ترین پلاستیک های جهان شناخته شده و به عنوان نمونه‌ی آن می‌توان به انواع فوم‌های صنعتی، لوله‌های انتقال، روکش کابل‌ها و ضروف یکبارمصرف اشاره کرد. 

▪️اما این همه‌ی داستان نیست؛

اگرچه LDPE  یک ماده‌ی قابل بازیافت است اما پسماندهای تولید شده از فرآیند تهیه‌ی آن در بسیاری از مواقع حاوی مواد چند لایه‌ای‌ست که فرآیند بازیافت آنها را بسیار پیچیده کرده و در مواقعی غیرممکن می‌‌سازد و اینگونه‌ست که مواد سمی مذکور در قالب فاضلاب صنعتی شرکت از چرخه خارج شده و زندگی مردم منطقه را با تهدیدی فوق جدی مواجه خواهد نمود. 

یکی دیگر از تهدیدهای پتروشیمی‌های تولیدکننده‌ی پلی‌اتیلن سبک در نزدیکی مراکز جمعیتی بزرگ، امکان بالای آتش‌سوزی این مواد است. در واقع LDPE یک ماده‌ی به‌شدت قابل اشتعال بوده و سوختن آن گازهای بسیار سمی و خطرناکی را ایجاد می‌کند که علاوه بر آلودگی شدید محیط زیست، به عنوان تهدیدکننده‌‌ی اصلی جان انسان‌ها به حساب می آید. 

در حقیقت، نظارت و کنترل بر مدیریت مواد زائد خطرناک باید جزءِ لاینفکی از مدیریت کنترل پروژه‌ی مجتمع‌های پتروشیمی باشد، فرایندی که به ظاهر متاسفانه براساس اظهار نظر فرماندار سنندج در پتروشیمی کردستان رعایت نشده است. 

بر اساس متد EPA سازمان حفاظت محیط زیست و کنوانسیون بازل؛ کاتالیست‌ها ( کروم‌های۶ ظرفیتی)، گاز اتیلن، گاز هگزان و در نهایت تری‌هگزیل‌‌آلومینیوم به عنوان خطرناک‌ترین پسماند های پتروشیمی‌های تولید کننده‌ی LDPE به حساب می‌آیند که اگر پس از ارجاع پرونده شرکت به مراجع قضایی توسط اداره‌ی کل حفاظت محیط زیست و کار کارشناسی مشخص گردد که در فاضلاب صنعتی شرکت پتروشیمی کردستان تری‌هگزیل‌ آلومینیوم وجود دارد، بی شک تهدیدی بزرگ مردم منطقه را تهدید خواهد نمود. 

▪️اَبَرپروژه‌ی «لوله‌ی اتیلن غرب» چیست؟

خوراک پتروشیمی کردستان از لوله‌ی اتیلن غرب تامین می‌گردد. در حقیقت استارت پروژه‌ی «لوله‌ی اتیلن غرب» در سال ۱۳۸۱ توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و با شعار «توسعه متوازن» زده شد. این پروژه در گام اول قرار بود خوراک ۵ واحد پتروشیمی را تامین نماید اما بدلیل فشارهای سیاسی نمایندگان مجلس نهایتا اتیلن تولیدی از عسلویه را به ۱۲ واحد پتروشیمی در طول حدود ۱۶۰۰ کیلومتر لوله‌گذاری رساند. 

استانهای خوزستان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد، کرمانشاه، کردستان و آذربایجان غربی استانهایی بودند که قرار شد در آنها شرکت‌های پتروشیمی دایر شوند و بواسطه‌ی آن استانهای فوق به توسعه برسند.

اما در عمل به‌دلیل نبود «نظام جامع آمایش سرزمین» و عدم کار کارشناسی، اجرای این اَبَرپروژه چالش‌های بزرگی را به حوزه‌ی انرژی تحمیل کرد. درحقیقت این آمایش سرزمینی است که تعیین می‌کند در کجا، چه صنعتی، با چه ظرفیت و چه اولویتی باید توسعه یابد نه فشارهای سیاسی نمایندگان مجلس. بدون در نظر گرفتن آمایش سرزمینی، صنایع در مکانهایی ایجاد می‌شوند که از نظر آب، انرژی، حمل‌ونقل و بازار مصرف غیراقتصادی و ناپایدارند. 

در اَبَرپروژه‌ی «خط لوله‌ی اتیلن غرب»، بسیاری از شرکت‌های پتروشیمی‌ در مناطق کم‌آب، نزدیک مراکز بزرگ جمعیتی، بدون درنظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی و با فاصله‌ی مسافتی بسیار زیاد از بنادر صادراتی جانمایی شدند؛ اتیلن از جنوب می‌آمد، در غرب تبدیل به محصول می‌شد و دوباره برای صادرات به بندر می‌گشت. نتیجه؟ هزینه‌های مضاعف، مصرف بالای آب و انرژی و  همچنین فشار شدید بر محیط‌زیست. 

▪️و در پایان؛
بی‌شک عدم پاسخگویی مدیران پتروشیمی کردستان به رسانه‌های مستقل و ابهام در اطلاع‌رسانی به افکار‌عمومی در خصوص پسماندهای خطرناک شرکت که بر اساس گفته‌ی مسوولین ارشد استان زندگی مردم را با مخاطره‌های عظیمی مواجه نموده است، می تواند نقش ویرانگری به فرآیند توسعه‌ی منابع و انرژی کشور داشته باشد.