نقش کلیدی اوپک در بازسازی حکمرانی نفت جهانی

به گزارش انرژی خبر؛ فرهاد شهرکی در ارزیابی جایگاه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) اظهار داشت: اوپک در ۱۴ سپتامبر ۱۹۶۰ با همکاری پنج کشور بنیان‌گذار از جمله ایران تأسیس شد. اهداف اصلی این سازمان شامل هماهنگی سیاست‌های نفتی، تامین ثبات بازار و تأمین نفت به‌طور مطمئن و اقتصادی برای مصرف‌کنندگان است.

وی افزود: وزن ساختاری اوپک در بازار جهانی همچنان قابل توجه است. بر اساس بولتن آماری ۲۰۲۶ اوپک، کشورهای عضو در پایان سال ۲۰۲۵ حدود یک‌میلیارد و ۲۴۳ میلیون بشکه از مجموع یک‌میلیارد و ۵۷۲ بشکه ذخایر اثبات‌شده نفت خام جهان، معادل ۷۹.۰۸ درصد را در اختیار دارند. سهم این کشورها از تولید جهانی نفت خام نیز ۳۶.۷ درصد بوده و صادرات نفت خام آن‌ها به حدود ۱۹ میلیون و ۸۵ هزار بشکه در روز رسیده است.

نایب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس تصریح کرد: با وجود این ظرفیت، تعبیر اوپک به‌عنوان قیمت‌گذار مطلق بازار نفت، از منظر اقتصاد انرژی دقیق نیست. قیمت نفت تحت تأثیر متغیرهای پیچیده‌ای قرار دارد و اوپک به‌طور مستقیم قیمت را تعیین نمی‌کند، بلکه از طریق مدیریت عرضه و شکل‌دهی به انتظارات بازار بر آن تأثیر می‌گذارد.

شهرکی مدیریت بشکه حاشیه‌ای را به‌عنوان مهم‌ترین ابزار اوپک معرفی کرد و گفت: تعیین اهداف تولید، مدیریت ظرفیت مازاد و زمان‌بندی کاهش یا افزایش عرضه می‌تواند توازن بازار را تحت تأثیر قرار دهد. تغییرات محدود در عرضه می‌تواند بر موجودی‌ها و ساختار زمانی قیمت‌ها تأثیرات مهمی بگذارد.

وی ادامه داد: تشکیل سازوکار همکاری در سال ۲۰۱۶ و گسترش همکاری میان اوپک و تولیدکنندگان غیراوپکی در قالب اوپک‌پلاس، دامنه تأثیرگذاری این سازمان را افزایش داده است. تجربه بحران کرونا نشان داد که عدم هماهنگی میان تولیدکنندگان بزرگ می‌تواند نوسانات شدیدی به بازار وارد کند.

نایب‌رئیس کمیسیون انرژی همچنین گفت: اوپک نمی‌تواند به‌تنهایی قیمت نفت را تعیین کند و آینده نفوذ این سازمان به میزان انسجام و انضباط اعضا و توانایی واکنش سریع به شوک‌های بازار وابسته است. به همین دلیل، برای ایران نیز راهبرد صحیح، تبدیل ظرفیت منابع به قدرت تولید و اثرگذاری در تصمیم‌سازی انرژی جهانی است.